Een certificaat van echtheid, of echtheidscertificaat, is een ondertekend document dat zegt wie een werk heeft gemaakt. Het beschrijft het werk zo nauwkeurig dat je het van elk ander werk kunt onderscheiden. Voor een origineel staan je naam, de titel, het jaar, de techniek en de afmetingen erop. Daarbij komen een foto van het werk, een verklaring dat het werk van jou is, je handtekening en de datum. Bij een print hoort ook informatie over de oplage. Deze gids laat zien wat erop moet, hoe je het aan het werk koppelt en wat je zelf bewaart, met een voorbeeld dat je kunt overnemen.

Waar een certificaat van echtheid voor dient

De koper bewaart het certificaat bij het werk. Jaren later vertelt het een verzekeraar, een taxateur of de volgende eigenaar wat het werk is en wie het heeft gemaakt. De gids van Format voegt eraan toe dat het ook kan dienen als aankoopbewijs en als vastlegging van de verkoop, voor jou en voor de koper.

Een certificaat is zo betrouwbaar als de persoon die het ondertekent. De gids van Artlogic voor galeries en kunstenaars zegt het zonder omwegen: een certificaat heeft maar zoveel gezag als degene die erachter staat. Bij je eigen werk ben jij dat. Wees dus precies: een certificaat met verkeerde afmetingen of een vage techniek roept twijfel op in plaats van die weg te nemen.

Wat er op een certificaat van echtheid moet

De gids van Artlogic geeft een minimumlijst: de kunstenaar, de titel, de ontstaansdatum, de techniek, de afmetingen en de oplage als die er is. Daarbij komen wie het certificaat uitgeeft, diens handtekening, de datum van uitgifte, contactgegevens en een foto van het werk. Voor je eigen werk komt dat hierop neer:

  • Je naam, geschreven zoals je je werk signeert
  • De titel en het jaar waarin je het maakte
  • De techniek, zo precies dat je het werk later kunt herkennen: olieverf op linnen, niet alleen schilderij
  • De afmetingen, met de eenheid, en welk getal de hoogte is en welk de breedte
  • De oplage, als het een print is
  • Een foto van de voorkant van het werk
  • Een korte verklaring dat het werk origineel is en dat jij het hebt gemaakt
  • Je handtekening en de datum waarop je het certificaat uitgeeft
  • Hoe je bereikbaar bent: je website of e-mailadres
Een voorbeeld van een certificaat van echtheid: een foto van een abstract schilderij in blauwtinten naast de kunstenaar, titel, jaar, techniek, afmetingen, oplage en inventarisnummer, een verklaring dat het werk origineel is, en lijnen voor de handtekening van de kunstenaar en de datum
Een voorbeeldcertificaat: vervang wat er nu staat door je eigen gegevens

Zet erbij wat juist dit werk uniek maakt: waar je het hebt gesigneerd en wat er op de achterkant staat. De foto is vooral belangrijk als er iets misgaat. Zoals de gids van Format opmerkt, helpt die om het werk te herkennen als het ooit van zijn certificaat gescheiden raakt.

Geef elk certificaat een nummer, en gebruik het inventarisnummer van het werk als het er een heeft. Artlogic merkt op dat een referentienummer het papieren certificaat verbindt met de eigen administratie van wie het uitgeeft.

Vermeld de oplage bij prints

Bij een print zegt het certificaat wat de oplage is. Volgens de gids van Format vermeld je hoeveel prints er zijn gemaakt en welk nummer deze is. Is de oplage open, zeg dat dan ook. Noem beide technieken: die van het origineel en het drukprocedé, bijvoorbeeld een gicléeprint van een olieverfschilderij. En vermeld het aantal artist's proofs, zodat de koper weet hoeveel prints er in totaal bestaan.

Uitgevers van prints nemen oplagen serieus. In ons interview met Tamsin Nugent van Red T Multiples (in het Engels) vertelt ze dat elk origineel waarmee haar bedrijf werkt maar 100 keer gedrukt mag worden. Die grens houdt de prints waardevol en exclusief.

Wat de wet zegt over oplagen

In Nederland kan een print in een beperkte oplage als origineel gelden. De Auteurswet rekent voor het volgrecht ook exemplaren die je zelf of onder jouw gezag in een beperkte oplage maakt tot de originelen van kunstwerken. Het volgrecht geeft je recht op een vergoeding als je werk wordt doorverkocht en er een professionele kunsthandelaar bij betrokken is, zoals een galerie of een veilinghuis.

Volgens de toelichting bij die wet zijn zulke exemplaren in de regel genummerd of gesigneerd, of door de kunstenaar op een andere manier van een echtheidskenmerk voorzien. De toelichting geeft een voorbeeld. Zeefdrukken van een schilderij in een oplage van enkele tientallen, met een volgnummer (12 van 50), de handtekening van de kunstenaar of allebei, vallen doorgaans onder het volgrecht. Een poster van hetzelfde schilderij, op grote schaal gedrukt voor een museumwinkel, niet. Nummer en signeer je prints dus, en zet de oplage op het certificaat: dan is ook later duidelijk dat het om een beperkte oplage gaat.

Elders gaat de wet verder. Volgens de wet van Californië moeten handelaren de koper een certificaat van echtheid geven, met onder meer de gegevens van de oplage. Dat geldt als een print in of vanuit die staat wordt verkocht voor honderd dollar of meer, de lijst niet meegerekend. Kunstenaars die hun eigen prints verkopen, moeten dezelfde gegevens geven. Ook België en andere landen kunnen eigen regels hebben, dus kijk wat er geldt waar je verkoopt.

Onderteken het, nummer het en koppel het aan het werk

  • Onderteken elk certificaat met de hand, met inkt. Een gedrukte handtekening bewijst niets.
  • Druk het af op goed, stevig papier in plaats van gewoon printerpapier, zoals Format aanraadt.
  • Schrijf het nummer van het certificaat ook op de achterkant van het werk, op een etiket of met potlood, zodat je de twee bij elkaar kunt zoeken.
  • Echtheidskenmerken zoals een droogstempel of een hologram maken een certificaat moeilijker na te maken, merkt Artlogic op, maar ze maken zwakke gegevens niet goed.
  • Geef het mee met het werk. Format raadt aan bij elk werk dat je atelier verlaat een certificaat mee te geven, en het naar de koper te sturen als je online verkoopt.

Bewaar een kopie van elk certificaat

Artlogic raadt kunstenaars en galeries aan een kopie te bewaren van elk certificaat dat ze uitgeven. Raakt een koper het zijne kwijt, of vraagt iemand jaren later of een certificaat echt is, dan is jouw kopie het antwoord.

Noteer de koper, de datum en het nummer van het certificaat bij de gegevens van het werk. Geef nooit twee certificaten uit voor hetzelfde werk. Vervang je een verloren certificaat, vermeld dan dat het een vervanging is, met het nummer en de datum van het origineel.

Maak het vanuit de gegevens van het werk

Een certificaat is zo nauwkeurig als de gegevens waar je het van overneemt. In Kunstwerkbeheer van Canvy leg je per kunstwerk de techniek, afmetingen, ontstaansdatum en prijs vast, met een inventarisnummer en een privénotitie. Alles staat in een privébibliotheek die alleen jij kunt zien.

Canvy kan het certificaat ook maken. Op het tabblad Afdrukken van het kunstwerk vult Canvy het voor je in: de afbeelding, je naam, titel, jaar, techniek en afmetingen, en als je wilt prijs en beschrijving. Het verklaart dat het werk een origineel van jou is, met lijnen om met de hand te ondertekenen en te dateren, een certificaatnummer en je contactgegevens. Je downloadt het als A4-pdf, staand of liggend, met de tekst in het Engels. Het zit in elk abonnement, ook in Free.

  • Controleer de gegevens voordat je afdrukt, zodat het certificaat bij het werk past.
  • Noteer in de privénotitie de koper en de datum waarop je het certificaat uitgaf.
  • Is het werk verkocht, zet de beschikbaarheid dan op Verkocht.
Delen van de gegevens van een kunstwerk in Kunstwerkbeheer van Canvy: de titel en beschrijving, afmetingen van 41 bij 50 cm, het type, de techniek en het onderwerp, de ontstaansdatum en een veld voor het inventarisnummer
Alles wat een certificaat nodig heeft, bij het werk zelf

Checklist voor een certificaat van echtheid

  • Je naam, de titel, het jaar, de techniek en de afmetingen
  • Een foto van de voorkant van het werk
  • Bij prints: het nummer en de grootte van de oplage, en de artist's proofs
  • Een verklaring dat het werk origineel is en van jou
  • Een certificaatnummer dat overeenkomt met het inventarisnummer van het werk
  • Je handtekening met inkt, en de datum
  • Je website of e-mailadres
  • Een kopie in je eigen administratie

Vragen die kunstenaars stellen

Moet ik een certificaat van echtheid meegeven?

Bij een origineel is dat meestal je eigen keuze. Bij prints kan het anders zijn: Californië bijvoorbeeld eist de gegevens hierboven bij prints die in of vanuit die staat worden verkocht. Kijk wat er geldt waar je verkoopt.

Kan een certificaat digitaal zijn?

Ja, als het dezelfde gegevens bevat en je een kopie bewaart. Bij een fysiek werk is een ondertekend papieren certificaat dat met het werk meegaat voor de volgende eigenaar makkelijker te bewaren.

Moet ik een sjabloon gebruiken?

Ja. Met een sjabloon ziet elk certificaat er hetzelfde uit. Vul je naam, je contactgegevens en je verklaring één keer in, en voeg daarna per werk de gegevens toe.

Wil je voor elk werk dat je verkoopt een ingevuld certificaat? Maak het in Kunstwerkbeheer. Je kunt gratis met Canvy beginnen.