De prijs van een schilderij bepalen wordt makkelijker zodra je een methode hebt die je kunt uitleggen: aan een koper, aan een galerie en aan jezelf. In het kort gaat het zo. Bepaal de laagste prijs die je kunt accepteren. Gebruik een formule op basis van het formaat, zodat je prijzen onderling kloppen. Toets de uitkomst aan je kosten en tijd, en aan kunstenaars die echt verkopen. Controleer of je na de commissie van een galerie nog genoeg overhoudt. Verhoog je prijzen daarna in kleine stappen als je werk verkoopt. De rest van deze gids loopt elke stap door, met rekenvoorbeelden.

Begin bij je ondergrens

Voordat je een formule gebruikt, moet je weten onder welke prijs een verkoop je geld kost. Tel op:

  • Materiaal: doek of papier, verf, spieramen
  • Inlijsten, als je het werk ingelijst verkoopt
  • Je tijd, tegen een uurtarief dat je voor vakwerk zou accepteren
  • Een deel van je andere kosten: atelierhuur, standhuur op beurzen, fotografie, verpakking

Dat totaal is de ondergrens voor dat werk. Houd hem bij de hand: elke methode hieronder moet erboven uitkomen.

Methode 1: prijs op formaat

De meest gebruikte methode voor originele schilderijen koppelt de prijs aan het formaat. Een groter werk kost dan meer, en kopers zien de logica. Lori Woodward, die voor Artists Network schrijft, vermenigvuldigt de breedte van een schilderij met de hoogte. Zo krijgt ze de oppervlakte in vierkante inches, die ze weer met een tarief vermenigvuldigt. Ze rekent 6 dollar per vierkante inch voor haar olieverfschilderijen en telt daar de kosten van doek en lijst bij op, maal twee.

Op dezelfde manier bereken je de prijs van een schilderij in centimeters. Een schilderij van 50 × 60 cm heeft een oppervlakte van 3.000 vierkante centimeter. Bij € 0,20 per vierkante centimeter is dat € 600. Kosten doek en lijst samen € 60, dan komt daar het dubbele bij, € 120, en kom je uit op € 720.

Houd één tarief per techniek aan en pas het bij de uitersten aan. Woodward rekent per vierkante inch iets meer voor kleine werken en iets minder voor heel grote, zodat geen van beide onbetaalbaar wordt. Er bestaat geen tarief dat voor iedereen klopt: het hangt af van je markt en je staat van dienst, en dat is precies wat de volgende twee methodes toetsen.

Methode 2: prijs op kosten en tijd

Bij sommige werken zegt het formaat weinig over de moeite, zoals bij gedetailleerde tekeningen, keramiek of gemengde technieken. Bouw de prijs dan op vanaf je ondergrens en tel er een marge bij op. Die marge betaalt de uren die je stak in werk dat niet verkocht werd.

Neem een klein werk in gemengde techniek: € 40 aan materiaal, 12 uur tegen € 30 per uur en € 50 voor atelier- en beurskosten komt samen op € 450. Met een marge van 30 procent wordt dat € 585, en een mooie ronde prijs is € 595.

Het zwakke punt van deze methode is dat werk van een langzame kunstenaar duurder uitvalt dan dat van een snelle, en kopers zien de uren niet. Gebruik haar daarom als controle op je prijs op formaat, niet als enige methode.

Methode 3: kijk waarvoor vergelijkbaar werk verkoopt

Een formule houdt je prijzen consistent; de markt vertelt je of het niveau klopt. ArtBusiness.com, de site van Alan Bamberger over de zakelijke kant van kunst, raadt aan uit te zoeken wat kunstenaars met een vergelijkbaar cv, publiek en tentoonstellingsverleden vragen. Vergelijk alleen wat vergelijkbaar is: techniek, formaat, waar ze exposeren en hoe lang ze al verkopen. Laat werk dat echt verkocht is zwaarder wegen dan prijzen van werk dat blijft hangen.

Leg de drie naast elkaar

Liggen je prijs op formaat, je prijs op kosten en tijd en de prijzen van vergelijkbare kunstenaars dicht bij elkaar, dan heb je je niveau gevonden. Valt de prijs op formaat onder je ondergrens, verhoog dan je tarief. Ligt hij ruim boven die van kunstenaars die gestaag verkopen, reken er dan op dat je lang op een koper moet wachten. Schrijf je tarief op en gebruik het voor elk nieuw werk, zodat je prijzen van werk tot werk consistent blijven.

Als een galerie je werk verkoopt

Een galerie neemt bij elke verkoop commissie. Carolyn Edlund van Artsy Shark noemt 50 procent van de verkoopprijs de gangbare galeriecommissie, al nemen sommige kunstenaarscoöperaties en non-profitgaleries minder. Zet je prijzen dus zo dat je nog winst maakt als je de helft krijgt. Bij het schilderij van € 720 hierboven houd je na een verkoop via een galerie € 360 over. Ligt je ondergrens voor dat werk hoger, dan is je tarief te laag.

Exposeert een galerie je werk, ga dan niet onder haar prijzen zitten. Een verzamelaar die hetzelfde werk goedkoper in je atelier vindt, koopt niet meer bij de galerie, en de galerie heeft weinig reden om je te blijven tonen. ArtBusiness.com zegt het zonder omwegen: verkoop je via galeries, dan hanteer je ook zelf galerieprijzen. Verkoop je alleen rechtstreeks, zonder galerie, dan stelt dezelfde site voor om 40 tot 60 procent van de galerieprijs te vragen.

Zorg voor iets in elke prijsklasse

Niet elke koper begint met een groot origineel. Bamberger raadt aan kleinere of minder complexe werken te maken die je voor een lagere prijs kunt aanbieden. Wie voor het eerst kunst koopt, begint namelijk vaak graag met werk in een bescheidener prijsklasse. Kleine originelen, studies en prints geven een nieuwe koper een opstapje, en sommigen komen later terug voor een groter werk.

Dezelfde logica geldt voor prints: een open oplage hoort minder te kosten dan een gelimiteerde oplage, en een gelimiteerde oplage minder dan het origineel.

Wanneer en hoe je je prijzen verhoogt

Verhoog je prijzen omdat de vraag groeit, niet omdat er weer een jaar voorbij is. Bamberger ziet het als signaal wanneer minstens de helft van wat je maakt binnen relatief korte tijd na voltooiing verkocht wordt. Kunstenaars die de vraag van het Clark Hulings Fund beantwoorden, zeggen hetzelfde: verhoog je prijzen als je werk tegen de huidige prijzen uitverkocht of bijna uitverkocht raakt.

Met hoeveel? Bamberger noemt een verhoging van 10 tot 15 procent in die situatie redelijk. Woodward verhoogt haar prijzen met 10 procent na een heel goed verkoopjaar, en helemaal niet als de verkoop traag gaat. Kleine, regelmatige stappen werken beter dan grote sprongen, omdat prijzen moeilijk weer omlaag kunnen. Of zoals een kunstenaar het zegt in de Q&A van het Clark Hulings Fund: "Once you go up, you can't come back down, so move slowly."

Verhoog je je prijzen, doe dat dan ook bij ouder werk dat nog te koop is, ook bij galeries, zodat je prijzen consistent blijven.

Laat je prijzen zien

Een verborgen prijs dwingt een koper om ernaar te vragen, en veel kopers doen dat niet. Op beurzen raden de directeuren van The Other Art Fair aan om prijzen overal in je stand duidelijk te tonen. Online bespaart een zichtbare prijs, of in elk geval een prijsklasse, een koper de stap om je eerst te mailen.

Houd je prijzen op één plek bij

Prijzen lopen uit de pas als ze op verschillende plekken staan: in een spreadsheet, op de lijst van een galerie, op je website. In Kunstwerkbeheer van Canvy heeft elk kunstwerk zijn eigen prijs en beschikbaarheid, van beschikbaar voor verkoop tot verkocht. Er staat ook bij wat het werk kostte om te maken en hoe lang je eraan werkte, zodat je ondergrens en je prijs naast elkaar staan. Je kiest zelf of een prijs openbaar te zien is.

Het verkoopgedeelte van een kunstwerk in Kunstwerkbeheer van Canvy: de beschikbaarheid, de prijs met een schakelaar om hem te tonen, de maakkosten, de maaktijd en links om het werk te kopen
Prijs, kosten en tijd bij elkaar

De prijs van je schilderij bepalen: een checklist

  • Bepaal je ondergrens: materiaal, inlijsten, tijd en andere kosten
  • Kies per techniek een tarief per vierkante centimeter
  • Toets het aan kosten en tijd, en aan vergelijkbare kunstenaars die verkopen
  • Zorg dat je ook aan de helft van de prijs nog verdient
  • Houd je prijzen gelijk, waar je werk ook te zien is
  • Heb iets kleiners voor wie voor het eerst bij je koopt
  • Kijk er eens per jaar naar, en verhoog in kleine stappen als je werk verkoopt

Vragen van kunstenaars

Bepaal ik de prijs op formaat of op tijd?

Voor originelen in dezelfde techniek: op formaat. Kopers kunnen de logica volgen, en je prijzen blijven consistent. Gebruik kosten en tijd om te controleren of de prijs op formaat boven je ondergrens blijft.

Kan ik mijn prijzen verlagen?

Dat kan, maar kopers die de oude prijs betaalden, merken het, en het is moeilijk terug te draaien. Verkoopt je werk niet, probeer dan eerst kleinere werken tegen lagere prijzen voordat je de prijs van je belangrijkste werk verlaagt.

Wat doe ik als een koper om korting vraagt?

Bedenk je antwoord voordat iemand het vraagt. Een kleine korting bij aankoop van meerdere werken, of voor een vaste verzamelaar, houdt je prijzen intact; korting voor iedereen die erom vraagt, holt ze uit.

Als je je niche kent, vind je ook makkelijker de kunstenaars om je mee te vergelijken: lees onze gids over je niche in de kunst vinden (in het Engels).

Wil je je prijzen, kosten en verkopen op één plek? Houd ze bij in Kunstwerkbeheer. Beginnen met Canvy is gratis.